Taalrubriek

2022

20 DESEMBER 2022

’n Rare verskynsel

Afrikaanse normeringsbronne verskil oor die korrekte gebruik van die woord raar. So, hoe dan gemaak? Suléne gee leiding.

13 Desember 2022

sorteer vs. ressorteer

Sorteer en ressorteer is twee werkwoorde wat dikwels verkeerd, die een in die plek van die ander, gebruik word. Suléne verduidelik die betekenisverskil tussen die twee en hoe om hulle korrek te gebruik.

6 desember 2022

Hooftelwoorde

Hoe skryf ’n mens ’n getal soos 4 600 346 in woorde? Suléne sit die reëls uiteen en maak aanbevelings vir die skryf van hooftelwoorde in Afrikaans.

29 NOVEMBER 2022

betwis vs. uitdaag

Betwis en uitdaag is in Engels beide “challenge”. So, wanneer gebruik ’n mens watter een in Afrikaans? Suléne gee raad.

22 NOVEMBER 2022

uithardloop

Suléne verduidelik vir Ina hoekom dit onidiomaties en anglisisties is om te praat van, byvoorbeeld, melk, tyd, papier of geld wat uithardloop.

15 NOVEMBER 2022

Los en vas skryf

Daar is hoofsaaklik twee hulpmiddels (eselsbruggies) wat jy kan gebruik wanneer jy probeer uitpluis of ’n Afrikaanse woord vas of los geskryf moet word. Die een is klem en die ander een uiteenplaasbaarheid. Suléne gee wenke.

8 NOVEMBER 2022

uit die oude doos

Waar kom hierdie uitdrukking vandaan? Is die gebruik daarvan vandag nog aanvaarbaar? Suléne gee leiding.

1 NOVEMBER 2022

Die koppelteken in e-pos

Hoekom is die koppelteken in e-pos belangrik? Watter ander Afrikaanse woorde word ook so geskryf? Suléne vertel vir Ina.

25 oktober 2022

heinde en verre en wyd en syd

Het jy al ooit oor die uitdrukkings heinde en verre en wyd en syd gewonder? Oor hoekom heinde en syd só gespel word? Suléne verduidelik waar die vreemde spelling van dié woorde in hierdie uitdrukkings vandaan kom.

18 OKTOBER 2022

afgelas

In die woord afgelas is daar ’n -ge-, maar dié -ge– dui nie die verlede tyd aan nie. Hoe werk dit? Suléne gee die antwoord op dié raaisel.

11 OKTOBER 2022

insette vs. insae

Wanneer gebruik ’n mens inset (“input”), en wanneer gebruik jy insae (“insight”)? Suléne ontwar die twee.

4 OKTOBER 2022

aantal vs. getal vs. hoeveelheid

Gebruik jy aantal, getal en hoeveelheid korrek? Weet jy dat jou keuse onder meer afhang van die soort naamwoord wat jy wil bepaal? Suléne verduidelik.

27 SEPTEMBER 2022

swanesang

Die woord swanesang word soms gebruik om na die laaste openbare optrede te verwys van iemand wat kort daarna aftree of sterf. So word dié laaste optrede, metafories, aan die mooi sang gelykgestel wat ’n swaan volgens oorlewering sou laat hoor pas voor dit doodgaan. Is dit waar? Sing sterwende swane? Suléne vat die spoor van dié woord en verhaal.

20 september 2022

Kontaminasie

Kontaminasie (ook soms taalbesmetting genoem) is ’n proses waarby woorde of uitdrukkings wat min of meer dieselfde betekenis het, met mekaar vermeng raak. Suléne noem voorbeelde wat in Afrikaans voorkom en verduidelik hoe dit tot taalverandering bydra.

13 SEPTEMBER 2022

koningin-gemaal

Die TK aanvaar vir die Engelse queen consort voorlopig die Afrikaanse vertaling koningin-gemaal. Suléne verduidelik wat dit beteken en hoekom die koppelteken nodig is.

6 SEPTEMBER 2022

die handdoek ingooi

Het jy al (die) handdoek ingegooi? Weet jy watter soort idioom dit is? Kan jy aan nog Afrikaanse uitdrukkings dink wat dieselfde sê? Luister na Suléne.

30 AUGUSTUS 2022

trouens vs. inteendeel

Verwar jy soms die voegwoordelike bywoorde inteendeel en trouens? Watter verband bewerkstellig hulle onderskeidelik? Wanneer gebruik ’n mens watter een? Suléne verduidelik – ook die verskil tussen ’n voegwoordelike bywoord en ’n voegwoord.

23 AUGUSTUS 2022

mits vs. tensy

Hoe gebruik ’n mens die voegwoorde mits en tensy korrek? Is hulle sinonieme van mekaar, of is daar ’n nuanseverskil? Suléne tref die onderskeid.

16 AUGUSTUS 2022

aan die einde van die dag

Sê of skryf jy soms aan die einde van die dag? Is dit aanvaarbaar in Afrikaans? Of is dit ’n anglisisme wat jy moet vermy? Suléne plaas dit op die glyskaal van aanvaarbaarheid.

9 AUGUSTUS 2022

Die moraal van die verhaal

Moraal en moreel. Hierdie woorde word dikwels met mekaar verwar en verkeerd gebruik. Suléne verhelder die verskil en verband tussen die twee.

2 augustus 2022

weerspreek vs. weerlê

Wanneer weerspreek ’n mens iets en wanneer weerlê jy dit? Suléne verduidelik die verskil.

26 JULIE 2022

’n bederf

Hoe word hierdie woord in Afrikaans gebruik? Positief, negatief of beide? Suléne gesels oor betekenisverskuiwing.

19 JULIE 2022

te wyte aan of te danke aan?

Wat is die verskil? Kan ’n mens sê die hoë petrolprys is te danke aan die oorlog in Oekraïne? Dit is wat Suléne sê.

12 JULIE 2022

grootliks vs. grotendeels

Wanneer word grootliks en wanneer grotendeels gebruik? Ken jy die verskil tussen dié twee egte bywoorde?

5 JULIE 2022

Konseptuele metafore

Kan ’n mens sê “die vergadering is onderweg”? Suléne verduidelik die rol van konseptuele metafore in taal.

28 JUNIE 2022

die knie buig

Waar Afrikaanse uitdrukkings vandaan kom, is nie altyd duidelik nie. Suléne vertel waar die knie buig sy oorsprong het en bied alternatiewe aan.

21 JUNIE 2022

Verlede tyd in Afrikaans

Die verlede tyd, en veral die verledetydsvoorvoegsel ge-, word gereeld verkeerd gebruik. Suléne verduidelik hoe die verlede tyd in Afrikaans aangedui word, wanneer die verledetydsvoorvoegsel gebruik word, en waar om leiding hieroor te kry.

14 Junie 2022

Setselgebruik in Afrikaans

Voorsetsels is maar een tipe setsel. Suléne verduidelik die konvensies vir die gebruik van verskillende soorte setsels en waar om meer inligting oor setsels te vind.

7 Junie 2022

Trappe van vergelyking

’n Taalfout wat gereeld voorkom, is die verdubbeling van trappe van vergelyking, bv. die *mees bekendste. Suléne sit die reëls uiteen wat ’n mens moet volg om trappe van vergelyking reg te gebruik.

Luister ook na die TK se podsending oor die AWS se hoofstuk oor trappe van vergelyking, hoofstuk 16.

31 Mei 2022

Inleiding

In hierdie eerste insetsel van die TK en VivA se taalrubriek in samewerking met RSG gee prof. Gerhard van Huyssteen, oud-TK-voorsitter en voormalige direkteur van VivA Afrikaans, agtergrond oor dié inisiatief. Die voorsitter van die TK, Suléne Pilon, wat die rubriek gaan behartig, word voorgestel.