Taalrubriek

Van Junie 2022 tot Maart 2023 het die TK, in samewerking met die Virtuele Instituut vir Afrikaans en RSG, in die RSG-ontbytprogram Op en Wakker ’n weeklikse taalrubriek aangebied. Ina Strydom het die vrae gevra en Suléne Pilon, TK-voorsitter, het geantwoord. Luister hier na die opnames.

2023

28 maart 2023

stappe doen vs. stappe neem

Is slegs een van hierdie konstruksies korrek, of is daar ’n saak vir wisselvorme uit te maak? Suléne vertel wat die huidige stand van sake is.

21 MAART 2023

’n besluit neem of ’n besluit maak

Watter een is reg? Of is dit om’t ewe. Luister wat Suléne sê.

14 MAART 2023

snelgroeiende sneller groeiende snels groeiende

Wat gebeur in gevalle waar ’n bywoord ’n adjektief bepaal en jy dan die oortreffende trap van hierdie adjektief wil aandui? Suléne gee die antwoorde aan die hand van die voorbeeld snel groeiend (ook snelgroeiend).

7 MAART 2023

vergeleke met vs. vergeleke by vs. in vergelyking met

Is hierdie konstruksies sinonimies? Wat is reg en wat verkeerd? En wat van in vergeleke met? Suléne vergelyk.

28 FEBRUARIE 2023

Wanneer is iets ’n anglisisme?

Die kwessie oor anglisismes is een wat baie Afrikaanssprekendes hewig ontstel en veral die anglisismejagters tussen ons op aandag laat staan. Maar waar kom Afrikaanssprekendes se beheptheid hiermee vandaan, en is enige konstruksie wat net bietjie soos Engels klink of lyk, regtig ’n anglisisme? Suléne gee raad oor hoe om anglisismes in Afrikaans uit te ken.

21 FEBRUARIE 2023

saam (met)

Wat is aan die gebeur met die weglaat van die voorsetsel met in konstruksies waar dit verwys na meer as een persoon wat aan dieselfde handeling deelneem, soos Ons werk lekker *saam julle? Suléne bespreek ’n moontlike hipotese.

14 FEBRUARIE 2023

huidiglik

Die gebruik van die woord huidiglik lok dikwels hewige reaksie onder taalgebruikers uit. Suléne verduidelik hoekom en wat die hudige stand van sake betreffende dié woord is.

7 FEBRUARIE 2023

Voornaamwoordelike bywoorde

’n Voornaamwoordelike bywoord is ’n bywoord wat in die plek van ’n setselstuk gebruik word. ’n Setselstuk bestaan uit ’n setsel en die persoonlike voornaamwoord dit of die betreklike voornaamwoord wat. In Afrikaans kry voornaamwoordelike bywoorde soos daarmee, hiervoor en waarop tradisioneel voorkeur, maar deesdae sien ’n mens gereeld setselstukke soos met dit, vir dit en op wat in die plek daarvan. Suléne verduidelik die moontlike redes hiervoor.

31 JANUARIE 2023

met iets deel

Ek kan nie hiermee *deel nie. Suléne verduidelik waarom die woord deel in hierdie betekenis anglisisties is en stel alternatiewe voor wat jy in die plek daarvan kan gebruik.

24 JANUARIE 2023

testament tot

Jou prestasie is *(’n) testament tot jou toewyding. Suléne verduidelik vir Ina waarom hierdie uitdrukking in Afrikaans liefs vermy moet word.

17 januarie 2023

Metonimie

Metonimie is die taalkundige verskynsel dat ’n entiteit of saak nie direk benoem word nie, maar deur middel van die naam van ’n entiteit of saak wat ’n onderdeel daarvan is, of die naam van ’n entiteit of saak wat daarop betrekking het, daarmee verband hou of daarmee geassosieer word. Suléne verduidelik die gebruik van metonomie en gee voorbeelde van elke soort.

10 JANUARIE 2023

Die tyd is nou

Die woord nou is ’n veelsydige bywoord wat in Afrikaans verskillende betekenisse kan uitdruk. Suléne vertel hoe ons nou gebruik om tyd aan te dui.