Lesingreeks 2024

Dinsdag 14 Mei, 16:00–18:00

Werkwyse van die Taalkommissie

In die voorwoord van elke nuwe AWS word die beskouinge en werkwyse van die kommissie wat vir daardie uitgawe verantwoordelik was, verduidelik.

In hierdie voorlaaste lesing in dié reeks demonstreer Monique Rabé prakties hoe die Taalkommissie die AWS hersien en bywerk. Aspekte wat aandag kry, is die:

  • redaksionele beleid wat by die hersiening en bywerking van die AWS gevolg word
  • kenmerke wat die AWS van ander woordeboeke en taalhulpbronne onderskei
  • opname- en skrappingskriteria vir inskrywings in die Woordelys
  • struktuur van en inskrywingstipes in die Woordelys
  • voorbeelde van bywerkings in die 12de uitgawe, wat tans in bewerking is

Jana Luther sluit af deur uit ’n leksikografiese oogpunt, vlugtig, die verskille tussen die AWS en ander verklarende Afrikaanse woordeboeke te bespreek.

Die lesing vind virtueel in Microsoft Teams plaas. Bywoning is gratis.

Om ’n skakel te ontvang, RSVP minstens die dag vooraf by Sanita Meyer by akademie@akademie.co.za.


Derde lesing

Inhoud van die AWS

Deel 2

Die inhoud van die AWS word verder bekyk – met spesifieke verwysings na verskille tussen die AWS van 2017 en vorige AWS’e, aangebied deur Suléne Pilon (TK-voorsitter) en Jaco du Toit.

Los of vas?

Een vir boekmerk en onthou

Hoe weet, besluit ’n mens of ’n Afrikaanse woord as een woord (vas) of as twee woorde (los) geskryf moet word? Suléne verduidelik verskillende beginsels en gee wenke wat help.


Tweede Lesing

Inhoud van die AWS

Deel 1

Die belangrikste taak van die Taalkommissie (TK) is om die inhoud van die Afrikaanse woordelys en spelreëls by te werk sodat dit tred hou met veranderinge wat in formele, geskrewe Afrikaans plaasvind. In die tweede en derde lesing in hierdie TK-lesingreeks (op 30 April en 7 Mei) word die inhoud van die Afrikaanse woordelys en spelreëls bespreek.

30 April se lesing begin met ’n bespreking van die term standaardtaal en hoe die TK daaroor dink. Ons gesels ook oor wat die AWS is – en wat dit nié is nie – om sodoende duidelik te maak watter tipe vrae met behulp van inligting in die AWS beantwoord kan word.

Wat is Standaardafrikaans? (Suléne Pilon)
Wat is die AWS en wat nie? (Suléne Pilon)

Verskillende maniere waarop die TK te werk gaan wanneer die AWS bygewerk word, kry vlugtig aandag. Daarna word die inhoud van die AWS van nader bekyk – met spesifieke verwysings na verskille tussen die AWS van 2017 en vorige AWS’e.

Hierdie twee lesing is deur die voorsitter van die TK, Suléne Pilon, aangebied.

Vraag: Hoe word die deelteken in Afrikaans gebruik? (Jana Luther en Suléne Pilon).

Eerste lesing

Geskiedenis van die Taalkommissie en die AWS

Om ’n taal formeel as skryftaal te kodifiseer, is ’n komplekse proses wat nóú verweef is met die politieke en sosiale leefwêreld van die taal se sprekers. Oor die afgelope eeu het die Taalkommissie van die Suid‑Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns die taak gehad om Afrikaans as skryftaal te help vestig. Aan die een kant neem die Taalkommissie leiding deur reëls vir die eenvormige spelling en skryfwyse van Afrikaans aan gebruikers beskikbaar te stel. Aan die ander kant reflekteer die Taalkommissie se werk die altyd groeiende woordeskat, segswyse en behoeftes van Afrikaans se skrywende gemeenskap. Die resultaat van dié opdrag word telkens weerspieël in ’n nuwe uitgawe van die Afrikaanse woordelys en spelreëls as Afrikaans se oudste lewende taalhulpbron.

Sedert 1917 het elf Taalkommissies elf uitgawes van die AWS die lig laat sien terwyl daar in Suid-Afrika en in die wêreld rondom hulle belangwekkende gebeurtenisse afgespeel het wat noodwendig op elke uitgawe van die AWS hulle tekens gelaat het.

In hierdie eerste virtuele aanbieding van vyf, op Dinsdag 23 April 2024, het drie lede van die huidige Taalkommissie, Jana Luther, Fred Pheiffer en Annelise de Vries, ’n kort oorsig aangebied oor aspekte van die geskiedenis van Afrikaans wat in wisselwerking met die normering daarvan gestaan het.

Onder die vergrootglas was:

  • die ontstaansgeskiedenis van die AWS
  • belangrike gebeurtenisse in die Suid-Afrikaanse geskiedenis wat op die kodifisering van Afrikaans as skryftaal ingewerk het
  • die AWS en die WAT
  • die AWS en die Afrikaanse Bybelvertaling
  • die AWS en vaktaal
  • anglisismes
  • taalbeplanning

Die lesing is intyds aangebied, ingelei deur die TK-voorsitter, Suléne Pilon, en met geleentheid vir vrae aan die einde.